Podcasty Stonewall

“Gorset, wstyd i kocie uszka. O transkobiecości” to chyba najbardziej radykalny esej o byciu transkobietą w historii polskiej literatury. Nie jest o to trudno, bo polska literatura o transkobietach mówi wyjątkowo rzadko. Kim jest J. Szpilka, jakie są tezy jej książki i czy to naprawdę książka tylko dla osób trans?

Lulla La Polaca to charyzmatyczna drag queen, którą znają już chyba wszyscy. Występowała w klubach, teatrach, teledyskach i filmach. Jest gwiazdą. Nie byłoby jednak Lulli bez Kim Lee oraz niezwykłej odwagi. Kim jest Andrzej Szwan, kreujący postać Lulli? Czy wywiad-rzeka z Lullą był dla Wiktora Krajewskiego wyzwaniem, czy zadaniem prostym i przyjemnym?

Wojciech Śmieja, badacz historii kultury w “Po męstwie” opisuje polskie zmagania z męskością. Czym jest męskość i męstwo, komu jej odmawiano, a kto - tylko pozornie - nigdy nie musiał się z nią mierzyć. Jak zaczyna się układać polska historia, gdy próbujemy ją opowiedzieć, jako historię męskości?

Był początek lat 90., gdy na Łodzian padł strach. W parkowych chaszczach czyhał morderca. Polował na nieheteronormatywnych mężczyzn. Do dziś jest na wolności. Czy fakt, że najdłużej nie wykryty polski seryjny morderca popełniał swoje zbrodnie na gejach, coś mówi o Polsce ostatnich 35 lat? Kim jest zabójca i czy Kacper Sulowski naprawdę zjadł z nim sernik? Musisz tego posłuchać!

Marek Teler napisał niezwykle wciągającą biografię Witolda Contiego, jednego z najsłynniejszych amantów polskiego kina lat 30. XX w. Kim był Conti, co opowieść o jego tożsamości mówi o tamtych czasach i co zafascynowało w nim Telera? O tym rozmawiamy w Podcaście Stonewall.

Książka Kingi Sabak, “Trochę z zimna, trochę z radości” to jeden z najciekawszych i najdojrzalszych debiutów w polskiej literaturze ostatnich lat. Jedna bohaterka, kilkanaście opowieści i świat trochę nostalgiczny, trochę szczęśliwy, a trochę dramatyczny. Rozmawiamy o poszukiwaniu tożsamości bohaterki i tym, jak nie pisać autobiografii.

Choć rozmawiamy o drugim w dorobku poety tomie poetyckim, “zajęczy żar”, to można nas słuchać bez lektury wierszy. Wystarczy mieć w sobie otwartość, by poznać jednego z najciekawszych twórców współczesnej polskiej poezji. Jaglarz sięga po poezję chłopską, ludową, ale też Leśmiana i szuka swoich, queerowych dróg poetyckich.

Nowy odcinek, nowy prowadzący! Od teraz nasze rozmowy prowadzi Wojciech Szot, autor bloga Zdaniem Szota. A co w tym odcinku? Magdalena Grzebałkowska przez kilka lat śledziła Marię Konopnicką. Czytała jej listy, wiersze, książki, podróżowała jej śladami, a nawet założyła gorset i... okazało się, że nie było aż tak strasznie. O "Dezorientacjach", biografii Marii Konopnickiej rozmawiają Wojciech Szot i Magdalena Grzebałkowska.

Primadonna, diwa, polski Liberace, opera queen, bożyszcze emerytek, ludowy impresario, telewizyjna osobowość i książę estrady. Egzaltowany, narcystyczny i snobistyczny. Umiał czarować widzów i słuchaczy, zabierając ich do wymyślonego przez siebie świata, w którym prowadził wymyślone przez siebie życie. Prawdziwego nie mógł, bo panicznie się bał, dlatego nigdy nie wyszedł z szafy. Wyciągnął go z niej w końcu Bartosz Żurawiecki, autor „Primadonny. Biografii Bogusława Kaczyńskiego” (Wydawnictwo Agora), z którym w nowym odcinku naszego podcastu rozmawia Mike Urbaniak.

Kończący się za chwilę rok 2023 był kolejnym obfitującym w polską literaturę LGBT+, której poświęcone są Podcasty Stonewall. Czy któraś z tych książek jest szczególnie ważna? Jakie lektury trzeba koniecznie nadrobić? Która nada się świetnie nie tylko na świąteczny prezent? O to i parę innych spraw Mike Urbaniak pyta Krzysztofa Tomasika, autora książek, biografistę, publicystę i redaktora od lat zajmującego się tematyką LGBT+.

Podlasie w kontekście LGBT+ ma wizerunek krainy ciemności – miejsca niezwykle nieprzyjaznego queerowej inności, choć paradoksalnie promującego się jako region wielokulturowy i otwarty. Ale i tam oczywiście żyją o tworzą osoby LGBT+. Jedną z nich jest Dariusz Adamowski, autor dziejącej się na podlaskiej wsi gejowskiej powieści "Skrawki" (Wydawnictwo Novae Res), gość Mike'a Urbaniaka w tym Podcaście Stonewall.

„Ja tu jestem dla przyjemności, nie dla prawdy” – mówi Władzio, bohater dramatu „Teo”, jednego z pięciu składających się na queerową antologię „Teo. Dramaty” Pawła Soszyńskiego (Wydawnictwo Krytyki Politycznej). Opracowali ją po przedwczesnej śmierci autora Joanna Ostrowska i Witold Mrozek. „Każdy tekst Pawła Soszyńskiego był queerowy” – mówi Witold Mrozek, dziennikarz i krytyk teatralny „Gazety Wyborczej”, gość Mike’a Urbaniaka w tym Podcaście Stonewall. Zapraszamy do słuchania!

W jednej ręce puszka z jasnym pełnym, w drugiej różaniec, w ustach papieros, w radiu Aerosmith. Trzy dziewczyny, które czują coś do siebie, jadą rozpadającym się oplem przez Polskę powiatową. Jedna opowiada pozostałym o swoim życiu: o pierwszej szkole, pierwszej przyjaźni i pierwszej miłości. Duchologiczna wyprawa do lat 90. i dwutysięcznych, którą podejmuje narratorka tej powieści drogi, okazuje się w istocie przenikliwą analizą klasowo-płciowej tożsamości i próbą opisu homoerotycznego pragnienia w wersji lesbijskiej. W tym Podcaście Stonewall Mike Urbaniak rozmawia z Olgą Górską, autorką powieści "Nie wszyscy pójdziemy do raju" (Wydawnictwo Drzazgi), zdobywczynią tegorocznej Nagrody Literackiej Miasta Radomia.

Chłopomania trawa w Polsce w najlepsze, co cieszy, bo dużo jeszcze jest w tym temacie do powiedzenia. Książki poświęcone wsi i wiejskim warstwom społecznym, klasowości i związanemu z nią wstydowi zaczynają zajmować należne im miejsce, także w literaturze queerowej, na co dowodem jest "Misterium" (Wydawnictwo Nisza), literacki debiut Marcina Oskara Czarnika, gościa Mike'a Urbaniaka w tym Podcaście Stonewall. Marcin Oscar Czarnik – promotor literatury i twórca literatury. Ukończył edytorstwo na Uniwersytecie Jagiellońskim. Debiutował trzy lata temu w "Twórczości" opowiadaniem "Agresty". Jest dwukrotnym finalistą projektu Pierwszej książki prozą Biura Literackiego i tegorocznym laureatem Nagrody Krakowa – Miasta Literatury UNESCO. Mieszka w Krakowie.

Początki epidemii HIV w Polsce przypominają thriller: pełne napięcia oczekiwanie na pojawianie się „zarazy”, pierwsze przypadki w drugiej połowie lat 80., a potem gwałtowny rozwój epidemii i brutalna reakcja społeczeństwa na osoby żyjące z HIV. Chorobę kojarzono ze "środowiskiem" homoseksualnych mężczyzn i osób uzależnionych od narkotyków, nazywanych wówczas narkomanami. Dla PRL-owskich władz były to wygodne cele ataku. To sprawa „zgniłego Zachodu”, dotyczy jedynie podejrzanych mniejszości, „nasza ojczyzna jest w zasadzie moralnie czysta”. Gościem Mike'a Urbaniaka w tym Podcaście Stonewall jest Bartosz Żurawiecki - krytyk filmowy, dziennikarz, pisarz, autor książki reporterskiej "Ojczyzna moralnie czysta. Początki HIV w Polsce" (Wydawnictwo Czarne)

„Nie wyobrażałam sobie, pisząc pamiętnik, że kiedyś będzie tak fajnie” – mówi Ada Strzelec, jedna z dwóch najstarszych transpłciowych bohaterek książki „Ciała obce. Opowieści o transpłciowości”. Jej autorka, Paula Szewczyk, reporterka "Wysokich Obcasów" jest gościnią Mike'a Urbaniaka z tym Podcaście Stonewall.

Emancypantka gustująca w męskich fasonach koszul i surdutach, z włosami zawsze obciętymi na krótko. W życiu prywatnym związana z kobietami. Żarliwa katoliczka, surowa konserwatystka, polska patriotka pisząca ku pokrzepieniu serc i jednocześnie osoba nieheteronormatywna, buntująca się przeciwko społecznym oczekiwaniom – pisze o Marii Rodziewiczównie w jej znakomitej biografii Emilia Padoł, gościni tego Podcastu Stonewall, z którą rozmawia Mike Urbaniak

„Ta książka powstała z buntu. Przeciwko niewidoczności i niesłyszalności osób LGBT+ w przestrzeni Kościołów, w tym przede wszystkim polskiego Kościoła rzymskokatolickiego. Ale też niedostrzegania osób wierzących w społeczności LGBT+ lub nazywaniu ich ofiarami syndromu sztokholmskiego” - pisze w książce „To jest także nasz Chrystus. Rozmowy z chrześcijanami LGBT+” Marcin Dzierżanowski, z którym w tym Podcaście Stonewall rozmawia Mike Urbaniak

Jej książka wzbudziła bardzo duże zainteresowanie i zebrała sporo znakomitych recenzji, choć nie ma w niej ani fajerwerków, ani niczego wstrząsającego – przynajmniej na pierwszy rzut oka. Książka ta w dodatku wydaje się być w Polsce propozycją zupełnie niszową – opowieścią lesbijki o jej zwyczajnym życiu. Znów, pozornie. „Moja ukochana i ja” (Wydawnictwo Literackie) jest bowiem czymś znacznie więcej niżby się wydawało. To misternie utkane połączenie wielkiej erudycji z jeszcze większą czułością. „Moja opowieść jest prosta, najprostsza, jak to możliwe” – pisze o swojej książce jej autorka, Renata Lis, gościni tego Podcastu Stonewall, z którą rozmawia Mike Urbaniak

Kiedy pół roku temu Grupa Stonewall otwierała pierwszą i jak dotąd jedyną stacjonarną queerową księgarnię w Polsce, słyszeliśmy od niejednej osoby, że to daremny trud, bo po pierwsze ludzie kupują książki tylko w Internecie, a pod drugie młodzi ludzie w ogóle już nie czytają. Jakże nietrafne były to diagnozy przekonaliśmy się dość szybko, obserwując szturm młodych osób czytelniczych na księgarnię. Jak to się stało? Kto tworzy młodą literaturę queerową? Czego ona dotyczy? Jakie stawia wyzwania językowe? Jak się sprzedaje? I co przeczytamy w nowym roku? – o tym w nowym Podcaście Stonewall Mike Urbaniak rozmawia z Łukaszem Chmarą, szefem stworzonej przez Wydawnictwo Poznańskie marki We Need YA.