Kwestie van Centen

Econoom Barbara Baarsma is ontzettend teleurgesteld in de kabinetsplannen die op Prinsjesdag zijn gepresenteerd. „De analyse is best oké. Men weet wat het probleem is. De oplossing is dus niet nóg meer analyses, maar: ga aan de slag.” De hoofdeconoom van PWC bespreekt met Martin Visser in Kwestie van Centen hoe onze economie ervoor staat. Ze schrok van een bijeenkomst met buitenlandse bedrijven: “Ik dacht: we krijgen nog wel een zesje. Maar inmiddels hebben we een onvoldoende.” Als de groei niet wordt aangejaagd worden de politieke tegenstelling alleen maar sterker: „Als je de koek niet laat groeien, komen alle verdelingsvragen steeds verder op scherp te staan.” See omnystudio.com/listener for privacy information.

Lex Hoogduin is een hartstochtelijk voorstander van een kleinere overheid. Volgens de emeritus hoogleraar en voormalig directeur van De Nederlandsche Bank (DNB) zijn de verzorgingsstaat en de collectieve uitgaven uit de hand gelopen. In Kwestie van Centen bespreekt Hoogduin met Martin Visser de financiële koers van het kabinet. Over minister van Financiën Eelco Heinen is hij opvallend positief: „Ja, ik ben een fan van minister Heinen.” Volgens Hoogduin is Heinen binnen het kabinet de enige die nog serieus werk maakt van begrotingsdiscipline. Hoogduin pleit daarnaast voor één algemene belastingkorting voor iedereen. Daarmee zouden volgens hem het toeslagenstelsel en uiteindelijk zelfs de AOW kunnen worden afgeschaft. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Gezondheidseconoom Xander Koolman vreest een explosie van zorgkosten en een tekort aan verplegend personeel. In de podcast Kwestie van Centen vertelt hij aan Martin Visser hoe de politiek die uitgaven in de tang kan houden. ‘In de ouderenzorg moeten ouderen voor ouderen zorgen.’ Hij wijst op onverwachte effecten van een hoger eigen risico: als sommige mensen specialistische zorg gaan mijden, krikken ziekenhuizen op andere manieren hun omzet weer op. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Oud-europarlementariër en techdeskundige Marietje Schaake is heel kritisch op de macht van grote techbedrijven en de ontwikkeling van AI. Ze vreest voor hun politieke macht, vertelt ze in Kwestie van Centen aan Martin Visser. Als we niet uitkijken komen we in 'een kunstmatige democratie' terecht. Kunnen we zomaar ChatGPT en Grok blijven gebruiken of moeten we overstappen op Europese varianten? Maakt AI ons leven efficiënter en gemakkelijker of worden we juist politiek beïnvloed? See omnystudio.com/listener for privacy information.

In september voeren de vakbonden nog acties tegen de bezuinigingen van het kabinet. Maar na Prinsjesdag zouden bonden en kabinet nader tot elkaar moeten kunnen komen, denkt CNV-voorzitter Hans van den Heuvel. In Kwestie van Centen vertelt hij aan Martin Visser dat hij nog steeds hoopt een groot akkoord te kunnen sluiten zodra de bezuinigingen van tafel zijn. "Wij willen dan weer invloed en zeggenschap over WW en WIA." Een grote ergernis is het kabinet sociale premies oppot in overvolle fondsen. Vooral de WIA moet anders, zeker nu het UWV vastloopt in de uitvoering daarvan. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Franse begroting dreigt volledig te ontsporen, zo waarschuwt Harald Benink, hoogleraar Banking and finance, in Kwestie van Centen. Met Martin Visser bespreekt hij de grote financiële risico's die ons op dit moment bedreigen. 'Als het misgaat met Frankrijk zal de Europese Centrale Bank te hulp moeten schieten, maar ik hoop wel dat ze dan strenge eisen stellen.' Benink hangt niet de vlag uit over de verkoop van ABN Amro-belangen door de overheid. 'In een systeemcrisis zal er weer geld van de belastingbetaler naar banken gaan.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet en de vakbonden kunnen voor Prinsjesdag een deal sluiten over WW en WIA. Die inschatting maakt oud-topambtenaar en oud-Raad van State-lid Hans Borstlap. In Kwestie van Centen vertelt hij Martin Visser dat het stelsel van sociale zekerheid failliet is. 'De WW en WIA zijn gemaakt in de tijd van grote werkloosheid, nu is de situatie totaal anders.' Hij stelt voor dat de overheid een minimumuitkering garandeert en dat vakbonden en werkgevers daar bovenop eigen regelingen bij werkloosheid en arbeidsongeschiktheid maken. Voor de bezuinigingen ziet hij ook een uitweg: als het extra geld wat trager naar Defensie gaat, is er ook meer tijd om geld op te halen bij WW en WIA. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Fisalist Cor Overduin heeft zich sinds 2014 helemaal ingegraven in box 3, de belasting op spaargeld, beleggingen en vastgoed. "Spaarders betaalden meer dan 100 procent belasting", legt hij uit in Kwestie van Centen. Na een jarenlange strijd gaf de Hoge Raad spaarders eind 2021 gelijk. Sindsdien zit de politiek met box 3 in zijn maag. "Het is onrechtvaardig dat alleen mensen die bezwaar maakten tegen hun aangifte zijn gecompenseerd." Hoe moet het verder met deze bekritiseerde belasting? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Keer op keer negeerden kabinetten waarschuwingen over het tempo waarin Nederland moest verduurzamen. Energie-onderzoeker Remco de Boer vertelt in Kwestie van Centen aan Martin Visser hoe politici blind achter groene doelen zijn aangehold. "Wij lopen ver vooruit en liggen straks apegapend langs de weg. Neem nou eens een voorbeeld aan China die dat veel slimmer doet." De Boer vreest dat Nederland ook tijdens een tweede energiecrisis niet heeft geleerd. "De minister vertelt kul over ons gasbeleid." See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Ik was verbijsterd dat zowel premier Cameron als het Leave-kamp geen plan had.' Politiek en economisch analist Rem Korteweg van Clingendael was ooggetuige van het Brexit-referendum in 2016. Hij bespreekt met Martin Visser in Kwestie van Centen of de Britten erop vooruit zijn gegaan. 'Het ging om Take back control, maar dat is niet echt gelukt.' Korteweg schreef een boek over zijn ervaringen in Londen en over zijn analyse van de Brexit. 'Dit is ook een les voor ons.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Burgemeester Jeroen Dijsselbloem van Eindhoven roept de politiek op om met een grootschalig investeringsplan te komen: het Akkoord van Eindhoven. 'Het vergt leiderschap, zeker vanuit Den Haag. We moeten uitstijgen boven partijbelang en kortetermijnbelang.' In Kwestie van Centen vertelt hij aan Martin Visser over zijn zorgen over de economische malaise in Nederland. Met lede ogen ziet hij aan hoe Amerikaanse financiers er met onze buit vandoor gaan: 'We hebben een enorme innovatiekracht. Plukken we zelf de vruchten daarvan of laten we die door anderen ophalen?' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet wil flink bezuinigen op de sociale zekerheid, maar is alle reden om daar heel kritisch over te zijn. 'Snijden in WW heeft mensen niet sneller aan het werk gekregen.' Emeritus hoogleraar Paul de Beer vertelt aan Martin Visser in Kwestie van Centen dat jarenlange versobering van de uitkeringen niet hebben geholpen voor reïntegratie van mensen. Ook over de AOW-aanpak is hij scherp: 'Het Centraal Planbureau schat de kosten van de AOW stelselmatig te hoog in.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het CPB-onderzoek van Arjan Lejour baarde opzien: de rijkste 1% van Nederland wordt dankzij ons belastingstelsel steeds rijker. In de podcast Kwestie van Centen legt hij aan Martin Visser uit hoe dit zit. 'De hoogste inkomens kunnen zeer langdurig belastingen uitstellen en van uitstel komt soms afstel.' Lejour ziet ook dat sommige media en politici aan de haal gaan met dit soort ongelijkheidsonderzoek. Is ongelijkheid tussen rijk en arm een economisch probleem of is het een kwestie van jaloezie? See omnystudio.com/listener for privacy information.

De podcast 'Ontvoerd naar Noord-Korea' is hier te beluisteren. Tien jaar geleden hoorde Telegraafverslaggever Marcel Vink voor het eerst over twee Nederlandse vrouwen die ontvoerd zouden zijn naar Noord-Korea. Hij had nog nooit van dit verhaal gehoord, dus ging hij graven: wie zouden dit kunnen zijn? ­ Zijn zoektocht brengt hem naar een van de oudste cold cases van Nederland: de mysterieuze verdwijning van Leidy Kaspersma in het ruige zuidwesten van Ierland. Alleen hoe groot is de kans dat een cold case ooit nog wordt opgelost, als er bijna 50 jaar lang geen snipper aan nieuwe informatie is binnengekomen? En hoe pak je een onderzoek aan naar een vermissing, als je cruciale bronnen zich lijken te bevinden in het van de buitenwereld afgesloten Noord-Korea? ­ Met podcastmaker Marieke Mager probeert Marcel erachter te komen wat er in 1978 is gebeurd met de spoorloos verdwenen vrouw uit Overijssel. Is zij een van de twee Nederlandse vrouwen die wordt vastgehouden in de totalitaire dictatuur? See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Algemene Rekenkamer komt tot de conclusie dat Nederland op veel fronten tegen uitvoeringsproblemen aanloopt. Tegenover Martin Visser vertelt vicepresident Ewout Irrgang van de Rekenkamer in Kwestie van Centen dat de politici keer op keer hun eigen doelen niet halen. 'Hoogopgeleide beleidsmakers werken gescheiden van de organisaties die al dat complexe beleid moeten uitvoeren.' En dus gaat het op tal van fronten mis: rond belastingen, wonen, toeslagen, asiel, energie en stikstof. 'Als je jaar na jaar geen 100.000 huizen bouwt, moet je je doelen misschien bijstellen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet zegt wel de economie te willen aanjagen, maar doet er niets aan. Dat zegt Cees Oudshoorn, oud-directeur van ondernemersorganisatie VNO-NCW in Kwestie van Centen. "Er is geld genoeg in Nederland maar niet het mechanisme om dat in te zetten voor investeringen." Hij pleit voor de oprichting van een Nationale Investeringsbank. "Nu is er een boekhoudersmentaliteit waarbinnen er geen geld meer is voor infrastructuur en ons stroomnet." Oudshoorn waarschuwt dat bij een lagere economische groei de publieke voorzieningen steeds verder uitgekleed gaan worden. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Energie-specialist Jilles van den Beukel is er niet gerust op dat de oliecrisis snel voorbij is. 'We zitten al in een donkeroranje scenario.' In Kwestie van Centen vertelt de analist, die verbonden is aan The Hague Centre for Strategic Studies, dat de Straat van Hormuz mogelijk nog maanden dicht blijft. 'Ik verwacht in Nederland geen tekort aan diesel en benzine, maar wel torenhoge prijzen.' In de podcast legt hij uit waarom het beschikbaar houden van Gronings gas een gepasseerd station is. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nine Kooiman wordt naast Hans Spekman het nieuwe gezicht van vakbond FNV. Als vicevoorzitter gaat ze het gevecht aan over de geplande bezuinigingen op de sociale zekerheid en de verhoging van de AOW-leeftijd. 'Wij ga niet mee in het spreadsheet-denken van Den Haag', zegt ze tegen Martin Visser in Kwestie van Centen. 'Ik word niet de vuilnisvrouw van dit kabinet.' De SP'er begon ooit als jeugdhulpverlener, een ervaring die ze nog altijd met zich meedraagt: 'Ik heb bij jeugdzorg met eigen ogen gezien hoe gezinnen gemangeld worden door het systeem.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vakbond CNV wil graag met het kabinet en werkgevers om tafel om een sociaal akkoord te sluiten, maar de AOW kan meteen van de agenda gehaald. Volgens de nieuwe voorzitter Hans van den Heuvel is er geen enkel probleem met de AOW-leeftijd. 'Het kabinet moet zich gewoon aan het pensioenakkoord houden.' In Kwestie van Centen bespreekt hij met Martin Visser de economische en politieke actualiteit. De belofte van werkgevers dat ze meer kilometervergoeding gaan betalen vanwege de dure brandstof wantrouwt hij: 'Nu krijgt 12 procent van de werknemers nog helemaal geen vergoeding. Begin daar eerst eens mee.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zal het bestand tussen Amerika en Iran het houden? 'Er voeren vandaag net zoveel schepen door de Straat van Hormuz als voor het staakt het vuren', constateert energie-expert Jilles van den Beukel. In Kwestie van Centen bespreekt Martin Visser met hem en met verslaggever Theo Besteman de situatie in de energiecrisis. 'Er zijn zwarte scenario's die veel verder gaan dan waar Den Haag nu rekening mee houdt.' See omnystudio.com/listener for privacy information.