NRC Onbehaarde Apen

Waarom sluit de één zich aan bij een schaakclub, en de ander bij een gewelddadige afscheidingsbeweging? Peter en Karlijn spreken met AI-wetenschapper Mijke van den Hurk, die met simulaties laat zien hoe mensen op een radicaal pad terecht kunnen komen. Ze ontdekken dat iedereen dit pad kan nemen. Presentatie: Karlijn Saris en Peter van der Ploeg Gast: Mijke van den Hurk Redactie en montage: Rosa van Toledo Foto: Julie Hrudová / ANP Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

Haaruitval, hersenmist en constante vermoeidheid: veel vrouwen hebben zonder te weten ijzertekort. Peter en Karlijn spreken met wetenschapsjournalist Anne van Kessel die onderzoek deed naar een te laag ijzer onder vrouwen en vragen haar alles over HB-metingen, ferritine, maar ook over hoeveel volkoren boterhammen je eigenlijk moet eten om voldoende ijzer binnen te krijgen. Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Presentatoren: Karlijn Saris en Peter van der Ploeg Gast: Anne van Kessel Redactie en montage: Rosa van Toledo Illustratie: Lois Konijn Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

Hevige bosbranden, natuurrampen en vernietigende oorlogen: de wereld staat in de fik. In tijden van crisis steekt ook een oeroude gedachte de kop op: die van het einde der tijden. Van Herakleitos tot de Apocalyps: al duizenden jaren denken mensen na over de schepping én de ondergang van de wereld. In die verbeelding speelt vuur vaak een centrale rol. Het is onlosmakelijk verbonden met voorstellingen van het einde der tijden en van een wereld in crisis. Maar waarom heeft juist vuur zo'n sterke greep op ons denken over het einde én een nieuw begin? Gast: Sjoerd de Jong Presentatie: Peter van der Ploeg Redactie en montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

Nederland is plat, maar onder de oppervlakte tussen zand en klei ligt iets verborgen: de Zuidwalvulkaan. De vulkaan was miljoenen jaren geleden actief, maar is lang geleden uitgedoofd. Felix Voogt zocht uit hoe die vulkaan daar is ontstaan en hij vroeg zich af: zijn er dan nog meer te vinden? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Presentatie: Karlijn Saris Gast: Felix Voogt Redactie en montage: Rosa van Toledo Foto: Lois Konijn Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

Je gaat zweten, je hartslag stijgt en soms springen de tranen in je ogen. Een pepertje is niet warm, maar kan je lichaam toch laten geloven dat je mond in lichterlaaie staat. Waarom produceert een plant zo'n brandende stof, en hoe heet kan een peper eigenlijk worden? Gast: Sander Voormolen Presentatie: Karlijn Saris Redactie & montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

Steek ijzer in de brand en je krijgt veel warmte zonder broeikasgassen. Marcel aan de Brugh sprak een hoogleraar die alles uit zijn handen liet vallen om dat verder te onderzoeken. Wordt ijzerverberbranding de toekomst van fossielvrije energieopwekking, of is het allemaal te mooi om waar te zijn? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Presentatie: Karlijn Saris Gast: Marcel aan de Brugh Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

Zoals de feniks altijd uit zijn as herrijst, duikt de salamander al eeuwenlang op in vurige verhalen. De vuursalamander zou zelfs ongeschonden uit de grootste vlammen tevoorschijn komen. Met zijn geel met zwarte huid geheel intact. Zit er een kern van waarheid in die fabels? Gemma Venhuizen gaat in Zuid-Limburg op zoek naar de laatste populaties vuursalamanders van Nederland. Gast: Gemma Venhuizen Presentatie: Peter van der Ploeg Redactie en montage: Liz Dautzenberg Productie: Rhea Stroink Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

Met enorme natuurbranden in Frankrijk, Spanje en Portugal staat Europa voor een nieuwe uitdaging: hoe temmen we zo snel mogelijk al dat vuur? Bedrijven en wetenschappers zetten volop in op nieuwe blustechnologie, van blusdrones tot doofbommetjes. Peter van der Ploeg dook in de wereld van deze hightech innovaties en vroeg zich af: welke gadgets maken bij het blussen écht het verschil? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Presentatie: Karlijn Saris Gast: Peter van der Ploeg Redactie en montage: Rosa van Toledo Productie: Rhea Stroink Illustratie: Lois Konijn Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

Van zinderende Tour-etappes tot hardlopen in de middagzon: sporten in de hitte dwingt ons lichaam te kiezen tussen presteren en afkoelen. Karlijn Saris onderzocht hoe het lichaam met de hitte omgaat en vroeg zich af: kunnen we nog wel sporten in deze bloedhete zomers? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Presentatie: Peter van der Ploeg Gast: Karlijn Saris Redactie en montage: Rosa van Toledo Productie: Rhea Stroink Foto: Gonzalo Fuentes/ Reuters Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

Van Prometheus tot zomerbarbecue – vuur is al eeuwenlang verbonden met het menselijk verlangen naar macht, vooruitgang en overleving. Hendrik Spiering kijkt terug naar het allereerste vonkje en hij zocht uit: heeft het vuur de menselijke beschaving veroorzaakt, of was het andersom? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Karlijn Saris Gast: Hendrik Spiering Redactie: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

Hij zorgde voor één van de eerste echte nationale wetboeken in de middeleeuwen. Hij maakte een dik spellenboek waar vandaag nog wordt mee gespeeld. Hij zong, hij tekende én schreef in de volkstaal. Koning Alfonso de X van Castilië gold als dé cultuurbrenger van de middeleeuwen en werd niet voor niets De Wijze genoemd. Toch eindigde zijn leven tragisch en chaotisch. Na een felle machtsstrijd werd hij door zijn eigen zoon van de troon gestoten en vleugellam gemaakt. Wie was Koning Alfonso? Hoe kon hij zo hoog vliegen, maar ook zo diep vallen? En hoe komt zijn portret in het Capitool? Het muziekfragment dat aan het begin van de aflevering wordt ingezet is: Cantiga 235 - Medieval Iberian Song van Farya Faraji & World Musicians. Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen Gasten: Lucas Brouwers en Hendrik Spiering Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

De koloniale geschiedenis van Suriname werd lang vooral verteld vanuit het perspectief van koloniale macht. Maar nieuw historisch onderzoek en digitalisering van archieven laten een completer verhaal zien. Niet alleen een geschiedenis van onderdrukking, maar ook een van voortdurend verzet. Inheemsen verdedigden zich, slaafgemaakten vluchtten van de plantages en bouwden dorpen diep in de binnenlanden. Hoe zag verzet eruit in een systeem dat erop was gericht om je te breken? En hoe heeft dat het beeld van de Surinaamse geschiedenis veranderd? Shownotes: In deze aflevering worden de volgende boeken genoemd: Wolter van Hoëvell, Slaven en vrijen onder de Nederlandse wet , oorspronkelijk 1854, vijfde editie 2020. Anton de Kom, Wij slaven van Suriname , oorspronkelijk 1934. Leendert van der Valk, Vergeten plekken, vergeten mensen. Een atlas van het Nederlands slavernijverleden , 2026. Hans Buddingh', De geschiedenis van Suriname , achtste herziene editie 2021. Tessa Leuwsha, Boni, in het spoor van de Surinaamse vrijheidsstrijder , 2025. Presentatie: Gemma Venhuizen Gasten: Nina Jurna, Hans Buddingh Redactie & montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

Robbert Dijkgraaf is natuurkundige, ex-minister, krijgt af en toe regisseur Christopher Nolan op bezoek om over films te praten én weet alles over quantummechanica. Wij mogen hem een uur lang alles vragen over het vakgebied dat ons hele bestaan probeert te verklaren en het tegelijk nog onbegrijpelijker maakt dan het al was. Hoe werken die allerkleinste deeltjes nu precies? Wat moeten we er eigenlijk mee? En hoe gaat het nu met die veelbelovende quantumcomputer? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen & Peter van der Ploeg Gast: Robbert Dijkgraaf Redactie en montage: Rosa van Toledo Foto: Merlijn Doomernik Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

Is de muziek van vroeger echt beter dan die van nu? In ieder geval is die eenvoudiger geworden, zeggen recente studies. Data-analisten onderzochten duizenden liedjes uit de afgelopen eeuwen en ontdekten dat de complexiteit in de melodie afneemt. Is muziek daarmee slechter geworden? Hoe meet je dat? En waarom zou je dat eigenlijk doen? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl De muziek die in deze aflevering te horen is: 'Grace' - Jeff Buckley 'Feel good Inc.' - Gorrilaz, De la Soul 'What is it about men. Live at North Sea Jazz Festival' - Amy Winehouse 'Altijd is Kortjakje ziek' - Loulou en Lou 'Komm, süsser Tod BWV478' - Johann Sebastian Bach door Leopold Stokowski Meer informatie: https://www.nrc.nl/nieuws/2026/05/22/wetenschappelijk-aantonen-dat-muziek-vroeger-beter-was-kan-dat-a4927240 Host: Karlijn Saris Gasten: Berend Nieuwhof en Peter van der Ploeg Redactie en montage: Rosa van Toledo Foto: Getty Images Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

Konijnen: ze zijn schattig, zacht en onschuldig. Toch voert Australië al bijna 170 jaar een felle oorlog tegen deze exoot. Miljoenen konijnen werden vergiftigd, afgeschoten en besmet met virussen. Zonder succes: de dieren vermenigvuldigen zich sneller dan het land ze kan bestrijden. Ze vreten natuur kaal, bedreigen inheemse soorten en ontregelen complete ecosystemen. En dat allemaal omdat een Britse kolonist in 1859 een paar konijnen uit Engeland liet overkomen voor de jacht, uit heimwee naar zijn thuisland. Presentatie: Karlijn Saris Gasten: Meike Wijers en Sander Voormolen Redactie & montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

Ebola is terug. En de bestrijding van dit dodelijke virus staat of valt met het op tijd opsporen van besmettingen. Maar juist dat gaat mis bij de huidige uitbraak in de Democratische Republiek Congo, in een gebied dat al geteisterd wordt door conflicten en humantitaire rampen. Het zicht op het virus is kwijt en de Wereldgezondheidsorganisatie heeft de internationale noodtoestand uitgeroepen. Waarom is deze uitbraak zo moeilijk onder controle te krijgen? Presentatie: Gemma Venhuizen Gast: Karlijn Saris Redactie & montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

Vliegen zonder kerosine. Een staalfabriek zonder kolen. Waterstof is dé belofte van een CO2-vrije toekomst. Maar de praktijk bleek de afgelopen jaren weerbarstig. Projecten liepen vast, bedrijven wachtten op elkaar en de stemming werd steeds somberder. Maar er gloort hoop. In Rotterdam staan twee waterstoffabrieken in de steigers, en er zijn inmiddels leidingen en opslaglocaties in aanbouw. Breekt het waterstoftijdperk dan nu eindelijk aan? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Karlijn Saris Gasten: Laura Bergshoef en Laura Wismans Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

De zon wat 'zachter' zetten: is het sciencefiction of serieuze klimaattechnologie? Met minuscule, reflecterende stofdeeltjes in de lucht wil de Israëlisch-Amerikaanse start-up Stardust een deel van het zonlicht terug de ruimte in kaatsen - om zo de opwarming van de aarde af te remmen. Hoe serieus moeten we dit controversiële plan nemen? Wie beslist over de lucht boven ons hoofd? En hoe problematisch is het dat juist een privaat bedrijf hierin het voortouw neemt? Presentatie: Gemma Venhuizen Gasten: Laura Wismans, Felix Voogt Redactie en montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

3 doden en minstens 10 besmettingen: de uitbraak van het dodelijke Hantavirus op het Nederlands cruiseschip Hondius heeft de wereld opgeschrikt. Inmiddels zijn alle passagiers van de cruise geëvacueerd en geïsoleerd. Maar is daarmee de kous af? Hoe zit het met de plekken waar de passagiers destijds van boord zijn gegaan? Wat weten we precies over de besmettingsgraad? Wat kunnen we de komende weken nog verwachten? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen Gasten: Karlijn Saris en Jorit Verkerk Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

Deze week wordt hij 100 jaar, de wereldberoemde bioloog en televisiemaker met die nóg beroemdere stem: Sir David Attenborough. Om dat te vieren, blikken we terug op zijn leven en carrière. Hoe beïnvloedde Attenborough de natuurfilm? Hoe veranderde hij van rasoptimist naar klimaatactivist? En had hij altijd al die betoverende stem? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl. Host: Karlijn Saris Gasten: Gemma Venhuizen en Marcel Haenen Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .